"Аутизм"

Аутизм дегеніміз не?

Аутизм немесе аутистикалық спектр бұзылыстары (АСБ) – бұл жүйке жүйесінің даму ерекшелігі. Ол адамның әлемді қабылдауына, қарым-қатынас жасауына және айналасымен өзара әрекеттесуіне әсер етеді. Бұл кәдімгі ауру емес, бұл – мидың ерекше жұмыс істеу тәсілі.

АСБ әр адамда әртүрлі көрінеді, сондықтан оны «спектр» деп атайды.

Негізгі белгілері

Аутизм белгілері көбінесе ерте жаста (3 жасқа дейін) байқалады, бірақ кейде кейінірек анықталуы мүмкін.

1. Қарым-қатынас ерекшеліктері

   •   Бала атына жауап бермеуі мүмкін

   •   Көзбен байланыстан қашады

   •   Ым-ишараны қолданбайды (саусағымен көрсетпейді)

   •   Сөйлеу болмауы немесе ерекше болуы мүмкін (эхолалия)

2. Әлеуметтік өзара әрекеттесу

   •   Басқалардың эмоцияларын түсінуде қиындықтар

   •   Жалғыз болғанды ұнатады

   •   Басқа балалармен ойнауда қиындықтар

3. Мінез-құлық және қызығушылықтар

   •   Қайталанатын әрекеттер (қол сермеу, тербелу)

   •   Белгілі бір тәртіпке қатты тәуелділік

   •   Тар әрі күшті қызығушылықтар

Себептері

Аутизмнің нақты себептері толық анықталмаған. Бірақ келесі факторлар әсер етуі мүмкін:

   •   Генетикалық ерекшеліктер

   •   Мидың дамуындағы айырмашылықтар

   •   Қоршаған ортаның әсері

Маңызды: аутизм тәрбиеге байланысты емес және «суық ата-ана» себебінен болмайды – бұл ғылыми түрде жоққа шығарылған.

Диагностика

Диагнозды мамандар қояды:

   •   балалар психиатры

   •   невропатолог

   •   клиникалық психолог

Олар баланың мінез-құлқын, сөйлеуін және әлеуметтік дағдыларын бағалайды.

Аутизмді емдеуге бола ма?

Аутизм толық емделмейді, бірақ балаға дамуға және бейімделуге көмектесуге болады.

Тиімді тәсілдер:

   •   мінез-құлықтық терапия (ABA)

   •   логопед көмегі

   •   сенсорлық интеграция

   •   отбасылық қолдау

Ерте басталған көмек ең жақсы нәтиже береді.

Балаға қалай көмектесуге болады?

   •   Баланы сол қалпында қабылдау

   •   Тыныш әрі тұрақты орта қалыптастыру

   •   Қарапайым және түсінікті нұсқаулар беру

   •   Ойын арқылы дамыту

   •   Кішкентай жетістіктер үшін мадақтау

Есте сақтау маңызды

   •   Аутизмі бар балалар өте қабілетті болуы мүмкін

   •   Олар эмоцияны сезінеді, бірақ басқаша білдіреді

   •   Оларға түсіністік пен қолдау қажет

Қорытынды

Аутизм – үкім емес, бұл ерекшелік. Дұрыс түсіну, қолдау және кәсіби көмек арқылы бала дамып, білім алып, өмірде өз орнын таба алады.